Peter Vonk / Over Mensenkennis

In de nacht van 1 op 2 juni zag ik de documentaire ‘Solo’ (VPRO). Zware kost voor het slapen gaan. Een uur lang op het puntje van mijn stoel gezeten. Ging over Andrew McAuley. Hij wilde de eerste zijn die in een Kayak de oversteek maakt van Australië naar Nieuw-Zeeland. Op 11 Januari 2007 zegt hij zijn vrouw, zijn zoontje en vrienden gedag en vertrekt hij om ruim 1600 kilometer over de Tasmaanse zee te peddelen. Hij neemt een videocamera mee om zijn prestatie vast te leggen.

Omdat ik de eerste minuten van de documentaire miste en bovendien nog nooit van deze man gehoord had, was het mij tot kort voor het einde niet duidelijk of hij het gehaald had. Bijna een uur lang werd ik heen en weer geslingerd tussen afkeer van deze man enerzijds en compassie anderzijds. Dat je je eigen leven zo extreem in gevaar brengt is één ding, maar trouw dan niet en krijg al helemaal geen kinderen zou ik zeggen. Toch raakte de man mij ook. Zijn zelfgemaakte beelden van de 48 uur zware storm die hij klem opgesloten in zijn Kayak doorbrengt waarbij hij tot vijftien meter hoog wordt opgetild en dan met een klap weer naar beneden smakt, zijn spijt en berouw, zijn ene wens: dat het voorbij is en dat hij zijn zoontje weer zal zien. Ik hoopte zo vurig dat hij het zou halen en was behoorlijk uit mijn evenwicht toen bleek dat dat niet gelukt was, net niet. Nog geen dertig kilometer voor zijn einddoel zonk en verdronk hij. ‘I need a rescue’, luidden zijn laatste woorden opgevangen door de kustwacht. Hoe oneerlijk, wat een klote einde! Ik heb deze beelden een paar dagen op mijn netvlies meegedragen en nog als ik het bijgevoegde stukje video bekijk raakt het me. Wat me nog het meeste bezig houdt is waarom ik niet gewoon kan denken: “Eigen schuld dikke bult, eikel”.

Wat is dat toch, dat we ons verbonden kunnen voelen met mensen die we in alle redelijkheid gewoon zouden moeten verafschuwen.

 Iets soortgelijks ervaar ik bij de serie Dexter (eveneens VPRO). Daarin is de hoofdpersoon een heuse seriemoordenaar maar werkzaam bij de politie. Hij vermoordt alleen mensen van wie (volgens hem) onomstotelijk vaststaat dat ze zware misdadigers zijn, moordenaars die ongestraft zijn gebleven. Al na één aflevering betrap ik me erop dat ik hem tot ‘good guy’ heb gebombardeerd en zit ik te hopen dat hij niet gepakt wordt. En wat te denken van ‘The Godfather’. Zonder problemen leef je mee met wel en wee van de familie Corleone, ontwikkel je grote sympathie voor de oude Vito en bewonder je de mentale kracht en competentie van zoon Michael, die intussen wel gewoon een zware crimineel is en die zonder blikken of blozen grote aantallen mensen en ook zijn eigen broer om zeep laat helpen.

Mensen als McAuley worden in de psychologie ook wel ‘thrillseekers’ genoemd. Zij zoeken doodsangst of iets wat daarop lijkt op om te kunnen voelen dat ze leven. Vervolgens bestaan er allerlei verklaringen waarom ze dat in het leven van alle dag niet voelen. Freud zal er ongetwijfeld een sexuele frustratie in zien en anderen zullen het koppelen aan jeugdtrauma’s. Enig speurwerk op het internet leverde een enorme hoeveelheid (verschillende) verklaringen. Mijn voorlopige verklaring voor mijn eigen sympathie voor dit soort types is dat ik zelf ook wel iets van een thrillseeker in me heb, dat ik stiekum ook de behoefte voel om grenzen te overschrijden ongeacht de gevolgen voor mijzelf of anderen. Tegelijk ben ik gewoon te schijterig of misschien wel te goed opgevoed om aan die behoeften toe te geven. Of misschien maakt mijn lijf een stofje aan die ‘thrillseek impulsen’ dooft maar net genoeg overlaat om er me (veilig achter de buis) even te vereenzelvigen met boeven en fanaten.

PV. 23 juni 2010