Jan, Agnes en het Koningsdrama.
Niet zolang voordat Jan Marijnissen terugtrad en Agnes Kant het stokje overnam, zag ik een documentaire waarin een moment uit een SP fractievergadering werd getoond. Te zien was een stevige woordenwisseling tussen Jan en Agnes. Op het moment dat Agnes aan een weerwoord begint in reactie op een verhaal van Jan, staat laatst genoemde op om zichzelf koffie in te schenken en keert daarmee Agnes de rug toe. Einde scene, althans voor mijn betoog. Wat daarna volgt onderstreept slechts de superioriteit van de koning in zijn koninkrijk, van de grijze aap op de rots en van de onbeduidendheid van de kroonprinses die niet anders kan dan dat mokkend over zich heen te laten komen.
Enige tijd later. Koning Jan is moe en ziek. Hij kan en wil niet verder. De kroonprinses treedt aan en krijgt zijn volledige support. Voor vriend en vijand is duidelijk dat het opvolgen van Jan een schier onmogelijke opdracht is. Laat ‘schier’ maar weg trouwens.
Agnes stapt in haar rol, Jan blijft in de buurt om haar te steunen waar nodig. De fractie gelooft in haar, Jan ook. Het volk blijft nog even sceptisch.
Nog een beetje later. Het gaat niet goed. Wel met Jan trouwens, stukken beter zelfs, maar niet met de partij. Het Volk gelooft de prinses niet en heult met de vijand. Agnes strijdt een dappere strijd maar wel achteruit. Defensief dus, tegen de ondergang in plaats van vooruit naar glorie en victorie. Dat zie je, dat hoor je en als je dicht bij genoeg staat ruik je dat ook in de debatten voorafgaand aan de gemeenteraadsverkiezingen.
“De Wereld Draait Door’, woensdagavond 3 maart 2010. Aan tafel behalve Matthijs, Jort Kelder en Felix Rottenberg, de oude koning Jan. Hem wordt gevraagd hoe het nou toch kan, of het nog wel voort moet duren, of hij niet wat meer zichtbaar zou moeten worden in de aanloop naar de volgende oorlog. Felix houdt een lofzang over Jan: “Jij bent de staatsman die we in deze barre tijden nodig hebben. Al is het alleen maar omdat jij misschien wel de enige bent die de snel terreinwinst boekende slechterik aan zou kunnen”. Maar daar zit Jan niet voor aan tafel. Hij zit daar om duidelijk te maken dat hij in Agnes gelooft en dat wij dat ook allemaal moeten doen. Jort deelt een linkse directe uit: ‘ze kan het niet, nooit gekund, kansloos, ophouden’. Kortom, de oude koning moet ingrijpen en terugkomen. Jan buigt echter niet. Hij steunt Agnes, althans dat denkt hij, dat wil hij en dat bedoelt hij. Onbedoeld heeft hij haar zojuist echter definitief uitgeschakeld door het simpele feit daar aan tafel te verschijnen. Het volk ziet het en knikt instemmend bij de woorden van Felix, hoopvol. De koning komt vast wel terug, het gaat immers beter met hem, driewerf hoera voor de koning. Agnes ziet het ook en denkt: ‘het is over’. Tegenstrijdige gevoelens houden haar uit haar slaap. Dank voor de steun van Jan, maar ook haat om het verraad. Het is over en uit.
4 maart. Agnes heeft haar besluit genomen en deelt dat mede aan de fractie. Men staat perplex, Jan ook. Veel persmensen druppelen pas halverwege de persconferentie binnen. Die kwam immers zo totaal onverwacht. Koning Jan kiest bewust een stoel buiten beeld. Als hem later een microfoon onder de neus wordt gedrukt en een camera draait, plengt hij tranen. Hij heeft haar niet meer kunnen redden. Zou hij beseffen dat hij het was die het licht uitdeed?
We hebben veel geleerd in die bewuste week, tenminste als we al onze zintuigen op scherp hadden staan. Over leiderschap, over opvolging, over apen ook.
Peter Vonk
